Kısa cevap: 30 cm geocell ya da 40 cm geocell isteniyorsa, yani 20 cm’yi aşan geocell kalınlığı gereken projelerde, tek kat yerine iki kat geocell uygulanmalıdır: 30 cm için 2 × 150 mm, 40 cm için 2 × 200 mm. Her kat ayrı doldurulup sıkıştırılır. Bu yazıda nedenini hakemli deney sonuçlarıyla açıklıyoruz.
Şantiyelerden sık gelen bir talep var: “30 cm, hatta 40 cm geocell istiyoruz.” Mantık anlaşılır: hücre ne kadar yüksekse sistemin o kadar güçlü olacağı düşünülür. Oysa deneyler bunun tersini gösteriyor. GEOPOR® geocell 50–200 mm hücre yüksekliğinde üretilir; daha kalın bir donatılı tabaka gerektiğinde iki kat uygulamayı öneriyoruz. Aşağıda bu önerinin üç dayanağını, deney verileriyle birlikte bulacaksınız.
1. 30 cm geocellde dolgu neden iyi sıkışmaz?
Geocellin taşıma gücünü belirleyen en önemli etken, hücre içindeki dolgunun sıkılığıdır. Hücre duvarları dolguyu yanal olarak hapseder; ama dolgu gevşekse hapsedilecek sağlam bir kütle yoktur.
Kim, Jafri ve Do’nun 2025’te International Journal of Geo-Engineering’de yayımladığı çalışmada, 2 × 2 × 1,1 m’lik büyük ölçekli bir deney kutusunda 10, 20 ve 30 cm yükseklikteki HDPE geocell, aynı sıkıştırma enerjisiyle doldurulup 30 cm çaplı plakayla yüklenmiştir. Dolgu kötü derecelenmiş kumdur (SP).
| Durum | Relatif sıkılık | K30, kesişim noktası (MN/m³) | K30, hücre ortası (MN/m³) |
|---|---|---|---|
| Donatısız kum | %86,2 | 28,3 | 28,3 |
| 10 cm geocell | %72,7 | 56,5 | 49,6 |
| 20 cm geocell | %59,1 | 36,8 | 35,5 |
| 30 cm geocell | %60,3 | 17,5 | 35,2 |
Sonuç açık: Aynı sıkıştırma enerjisinde hücre yükseldikçe relatif sıkılık düşmüş, yatak katsayısı (K30) azalmıştır. 30 cm geocell, şeritlerin kesiştiği noktada donatısız kumdan bile daha düşük değer vermiştir. Yazarlar bu düşüşü, yüksek hücrelerde sıkıştırma veriminin ve birim hacim ağırlığın azalmasına bağlar.
Bu deney sabit sıkıştırma enerjisiyle yapılmıştır; sahada hedeflenen sıkıştırma derecesine ulaşmak için dolgu daha ince tabakalar hâlinde serilip sıkıştırılır. İki kat geocell tam olarak bunu sağlar: her kat, sıkıştırılabilir bir kalınlıkta ayrı ayrı doldurulup sıkıştırılır.
2. Çok katlı geocell yükü daha geniş alana yayar
Khalaj, Tafreshi, Mašek ve Dawson’ın 2015’te Geomechanics and Engineering’de yayımladığı çalışmada, yol temeli koşullarını temsil eden 2 × 2 m’lik bir deney çukurunda 1, 2, 3 ve 4 kat geocell, 300 mm çaplı plakayla 400 ve 800 kPa tekrarlı yükleme altında denenmiştir.
- 800 kPa yükte, 510 mm derinliğe ulaşan basınç donatısız duruma göre 1 katta %21,4, 2 katta %43,9, 3 katta %56,1 azalmıştır.
- 4 kat geocell toplam oturmayı yaklaşık %53, kalıcı (plastik) oturmayı yaklaşık %63 azaltmıştır.
- En verimli düzende ilk katın gömülme derinliği ve katlar arası mesafe, yükleme plakası çapının yaklaşık 0,2 katı bulunmuştur.
Her yeni katın katkısı bir öncekinden biraz azdır; ancak katların toplam etkisi, yükü derinlikte belirgin şekilde dağıtır. Yani “daha kalın donatılı tabaka” ihtiyacı, tek ve çok yüksek bir hücreyle değil, üst üste katlarla verimli biçimde karşılanır.
3. Geocell yüksekliğinin bir optimumu vardır
Dash, Krishnaswamy ve Rajagopal’ın 2001 tarihli klasik çalışması, geocell donatılı kumda yükün donatısız kumun taşıma gücünün 8 katına ulaştığını ve temel genişliğinin yarısı kadar oturmada bile göçme görülmediğini göstermiştir. Aynı çalışmada en yüksek iyileşmeyi sağlayan geocell tabakasının yerleşim derinliği ve boyutları ayrıca belirlenmiştir; yani geocell boyutlarının bir optimumu vardır. Kim ve arkadaşları da en uygun modelin uygulama koşullarına göre belirleneceğini vurgular. Kısacası hücre yüksekliği, tek başına “ne kadar fazla o kadar iyi” denebilecek bir parametre değildir.
4. Hücre duvarı, kaynak ve uygulama
Geocellin yapısal bütünlüğünü kaynak (dikiş) mukavemeti belirler. GEOPOR® şartnamesine göre kısa süreli dikiş soyulma mukavemeti hücre yüksekliğiyle artar: 100 mm’de en az 1.420 N, 150 mm’de en az 2.130 N, 200 mm’de en az 2.840 N. 30–40 cm’lik bir şeritte ise aynı et kalınlığındaki duvar çok daha uzun bir serbest yükseklik taşır; doldurma ve sıkıştırma sırasında eğilmeye ve dalgalanmaya daha açıktır. Ayrıca yüksek paneller sahada daha ağırdır, düzgün açılması ve hücrelerin eşit doldurulması zorlaşır.
30 cm ve 40 cm için iki kat geocell nasıl uygulanır?
| İstenen donatılı tabaka kalınlığı | Önerilen uygulama |
|---|---|
| 25 cm | 100 mm + 150 mm |
| 30 cm | 2 × 150 mm |
| 40 cm | 2 × 200 mm |
- Zemin tesviye edilir; gerekiyorsa ayırıcı geotekstil serilir.
- Birinci kat geocell açılır, kazıklarla sabitlenir, doldurulur ve sıkıştırılır.
- Katlar arasında sıkıştırılmış ince bir dolgu tabakası bırakılır. Ara mesafeyi proje koşullarına göre proje mühendisi belirler.
- İkinci kat aynı şekilde açılır, sabitlenir, doldurulur ve sıkıştırılır.
- Her katta sıkıştırma derecesi kontrol edilir.
Maliyet açısından: 2 × 150 mm ile tek kat 300 mm, m² başına yaklaşık aynı miktarda şerit içerir; malzeme maliyeti benzerdir. Ek iş, ikinci katın serilmesinden ibarettir; buna karşılık her kat sıkıştırılabilir kalınlıkta olduğu için hedeflenen performansa ulaşmak çok daha güvenilir hâle gelir.
Sonuç
30–40 cm’lik tek kat geocell ilk bakışta güçlü görünse de deneyler, yüksek hücrede dolgunun yeterince sıkışmadığını ve taşıma değerinin düştüğünü gösteriyor. Aynı toplam kalınlık, her biri ayrı sıkıştırılan iki kat geocellle hem daha verimli hem de sahada daha güvenilir biçimde elde edilir. Projenize uygun kat düzenini, seriyi ve hücre yüksekliğini birlikte belirlemek için bize ulaşın; tüm seri ve ölçüler için geocell modelleri ve ölçüleri sayfamıza bakabilirsiniz.
Not: Bu yazıdaki deney sonuçları belirli zemin ve yükleme koşullarında elde edilmiştir. Nihai tasarım, projeye özgü koşullar dikkate alınarak proje mühendisi tarafından yapılmalıdır.
Sık sorulan sorular
30 cm geocell üretiliyor mu?
GEOPOR® geocell 50–200 mm hücre yüksekliğinde üretilir. 30 cm kalınlık gereken projelerde 2 × 150 mm, 40 cm için 2 × 200 mm iki kat uygulama öneriyoruz; her kat ayrı doldurulup sıkıştırıldığı için hedeflenen sıkılığa ulaşmak daha güvenilirdir.
Tek kat 30 cm geocell mi, iki kat 15 cm geocell mi daha dayanıklı?
Deneyler, aynı sıkıştırma enerjisinde hücre yüksekliği arttıkça dolgunun sıkılığının düştüğünü ve taşıma değerinin azaldığını gösteriyor (Kim ve ark., 2025). Çok katlı geocell ise yükü derinlikte daha geniş alana yayıyor (Khalaj ve ark., 2015). Bu nedenle iki kat uygulama daha verimlidir.
İki kat geocell daha pahalı mı?
Hayır, malzeme maliyeti benzerdir: 2 × 150 mm ile tek kat 300 mm, m² başına yaklaşık aynı miktarda şerit içerir. Ek iş yalnızca ikinci katın serilmesidir.
Kaynaklar
- Kim, Y., Jafri, T. H., Do, J. (2025). Effect of geocell height on behavior of sand under constant compaction energy evaluated by plate load testing in large-scale soil box. International Journal of Geo-Engineering, 16, 1. Makaleye git
- Khalaj, O., Tafreshi, S. N. M., Mašek, B., Dawson, A. R. (2015). Improvement of pavement foundation response with multi-layers of geocell reinforcement: Cyclic plate load test. Geomechanics and Engineering, 9(3), 373–395. Makaleye git
- Dash, S. K., Krishnaswamy, N. R., Rajagopal, K. (2001). Bearing capacity of strip footings supported on geocell-reinforced sand. Geotextiles and Geomembranes, 19(4), 235–256.
- GEOPOR® Geocell Performans ve Malzeme Şartnamesi, Rev. 10/2026. Teknik şartname ve test değerleri